Het model van Leary
In de jaren vijftig van de vorige eeuw is in de Verenigde Staten een communicatiemodel ontwikkeld door een aantal gedragswetenschappers, waaronder Timothy Leary. Dit model beschrijft de interpersoonlijke communicatie tussen mensen. Vanwege zijn vorm (die doet denken aan een schietschijf) is het bekend geworden onder de naam: ‘de Roos van Leary’.
Het model onderscheidt acht communicatieve stijlen. Deze hebben te maken met het betrekkingsniveau van de communicatie. Het typeert hoe iemand communiceert. Het inhoudsniveau (het onderwerp) staat hier los van.
Waar mensen samen zijn, en in het bijzonder samenwerken, zijn een aantal typerende gedragingen waargenomen. Deze werden door de onderzoekers in verband gebracht met twee onderliggende aspecten:
- de mate waarin de groepsleden invloed op elkaar uitoefenen
- de mate waarin ze zich in elkaar herkennen .
Deze aspecten werden aangeduid als respectievelijk boven/onder en tegenover/samen gedrag. Op die manier ontstaat een vierdeling die verder is verfijnd tot acht communicatiestijlen.
Wisselwerking
Het model biedt houvast voor het in kaart brengen van groepsprocessen. Het is niet bedoeld om teamleden in hokjes te stoppen. Hoe iemand zich gedraagt in een groep hangt onder meer af van welke stijl anderen laten zien op een bepaald moment. Wel is het zo dat iedereen een bepaalde voorkeursstijl heeft. Maar die staat niet bij voorbaat vast.
Juist de wisselwerking tussen de verschillende gedragsstijlen wordt door dit model helder in kaart gebracht. Wie zijn opstelling verandert, zal nieuw gedrag uitlokken bij cliënten en collega's. Situaties die schijnbaar vastlopen, kunnen op die manier worden vlot getrokken.
Misverstanden
Volgens ons wordt het model van Leary nogal eens verkeerd geïnterpreteerd. In onze bijscholing en lezing gaan we daar op in.
Een hardnekkig misverstand, bijvoorbeeld, is dat tegenovergedrag - de linkse kant van de cirkel - wordt gezien als 'tegenwerking'. Zo wordt er in sommige publicaties en op Wikipedia geschreven dat 'tegengedrag' inhoudt dat 'twee mensen niet door een deur willen.'
Ten onrechte wordt samenwerking hier uitsluitend voorgesteld als 'samen-gedrag'. Hoewel extreem tegenover-gedrag waarschijnlijk tot weinig samenwerking leidt, is het niet zo dat ‘tegen’ gedrag het groepsproces altijd belemmert. Competitief gedrag bijvoorbeeld kan standpunten verhelderen en anderen uitdagen wat meer stelling te nemen. Wij vatten tegengedrag op als ‘tegenover’ gedrag. Het is gedrag waardoor verschillen duidelijk worden.
Goede leiders, zoals voormalig 
VN-secretaris Koffi-Annan en (recent) president Barack Obama, zoeken juist mensen om hen heen die een weerwoord hebben. Een hecht team bestaat niet uit ja-knikkers. Goede samenwerking houdt in dat je om kunt gaan met de verschillen in een groep. Alleen dan komen ieders kwaliteiten tot zijn recht.
Ook over boven- en ondergedrag bestaan soortgelijke misverstanden.
De Roos van Leary is niet bedoeld als een truc om anderen te manipuleren. Wie krampachtig de baas gaat spelen, verliest al gauw gezag. Zorgvuldig toegepast leidt het tot een evenwichtiger samenwerking binnen teams en een soepeler bejegening van hun cliënten/klanten. In onze benadering van dit model leert u hier meer over.
Klik hier voor een artikel over dit model.